جام جم آنلاين: «نردبام آسمان» يكي از سريال‌هايي بود كه امسال به مناسبت ماه مبارك رمضان به آنتن پخش سپرده شد و ديشب به پايان رسيد.

تلويزيون امسال تلاش كرد يك اثر تاريخي را به عنوان سريال مناسبتي ماه رمضان پخش كند. در اين سريال زندگي غياث‌الدين جمشيد كاشاني، رياضيدان برجسته، منجم، كاشف عدد پي و فيلسوف قرن نهم هجري در دو مرحله كودكي تا نوجواني و بزرگسالي تا مرگ وي در زمان زمامداري سلسله تيموري در ايران روايت مي‌شد و در خلال آن يكي از دوره‌هاي پررونق دانش اخترشناسي ايرانيان نيز معرفي گشت.

براي تلويزيون انتخاب و پخش سريالي مثل «نردبام آسمان» قطعا يك رويكرد محسوب مي‌شود. «رويكرد» از آن جهت كه مي‌كوشد تماشاگر عادت كرده به آثار معمول را به نوعي ديگر از آثار هنري عادت دهد. اتفاقي كه خيلي وقت‌ها ممكن است نتيجه ندهد و حتي نتيجه عكس دهد. اما نمايش سريال «نردبام آسمان» ظاهرا پيشفرض‌هايي كه درباره روحيه مخاطب ما وجود داشته است را تا حد بسياري به هم ريخته است.

اثري در خور براي مخاطب عام

مهدي فخيم‌زاده ،كارگردان سينما و تلويزيون كه اين روزها مشغول كارگرداني سريال بازپرس است، تهيه و پخش نردبام آسمان در بازه زماني ماه رمضان را يك اتفاق بزرگ مي‌داند و مي‌گويد: من و آقاي لطيفي به لحاظ موضوعي، آثارمان را براي مخاطب عام مي‌سازيم. لطيفي با اين كه دغدغه مخاطب عام را دارد و برايش خيلي اهميت دارد كه مخاطب كارش را ببيند اما سعي مي‌كند اثري كه خلق مي‌كند به لحاظ كيفي هم اثر درخوري باشد. او چه زماني كه يك سريال مي‌سازد و چه يك فيلم سينمايي را جلوي دوربين مي‌برد اين دغدغه را دارد و تلاش مي‌كند تا در كارش حداكثر كيفيت ممكن اعمال شود.

به همين خاطر وقتي فيلمي جنگي مثل «روز سوم» را مي‌سازد اين حساسيت او را مي‌شود در كار ديد. او فيلمسازي است كه كيفيت و مخاطب عام را با هم در نظر مي‌گيرد. در «نردبام آسمان» هم اين نگاه ويژه او را مي‌شد ديد. صحنه‌هاي جنگي اين سريال با وسواس كار شده و معلوم بود او با تمام حساسيت‌هايش پشت دوربين اين اثر ايستاده است.

كارگردان سريال ولايت عشق مي‌افزايد: از اين گذشته يادمان باشد ساخت يك اثر تلويزيوني درباره يك شخصيت تاريخي يا فرهنگي كار چندان آساني نيست، مثلا تبديل زندگي شخصي مثل غياث‌الدين جمشيد كاشاني به يك روايت بصري به مراتب سخت‌تر از ساخت يك اثر درباره يك شخصيت خيالي است. توجه به همين نكات ريز است كه كار نردبام آسمان را سخت ويژه كرده است.

ذائقه‌سازي مخاطب

اما ظاهرا پخش هر شبي يك اثر خيلي مي‌تواند به درگير كردن مخاطب با اتفاقات قصه اثر كمك كند. نردبام آسمان هم از اين ويژگي نهايت استفاده را كرده است. محمدتقي فهيم، نويسنده و منتقد سينمايي، پخش نردبام آسمان را افتتاح بابي تازه در تلويزيون مي‌داند و مي‌گويد: فكر مي‌كنم تلويزيون در سال‌هاي گذشته تنها به جذب مخاطب در برنامه‌هاي مناسبتي فكر مي‌كرد؛ مسيري كه به نظرم تلويزيون آن را پشت سر گذاشته و فصل جديدي روبه‌روي خود گشوده است.

خواص انتظار داشتند كه تلويزيون به طرف تهيه و توليد كارهاي كيفي و ماندگار حركت كند، بنابراين امسال را مي‌توان به نوعي تحقق بحث محتواگرايي در تلويزيون دانست. اگرچه ‌آثار پخش شده چه در بعد جذابيت و چه در بعد تكنيكي قابل تامل بودند، اما نكته مهم اين بود كه تلويزيون تلاش كرد از هيجانات كاذب و حاشيه‌سازي‌هاي هميشگي آثار ماه رمضان دوري گزيند كه البته موفق هم بود.

به نظرم، نردبام آسمان در ميان آثار پخش شده چه به لحاظ محتوا و چه تكنيك از ديگر آثار ساخته شده سر بود اگرچه بهخاطر ذائقه‌سازي كه سال‌ها قبل صورت گرفته، نردبام آسمان اثري سنگين براي مخاطب بود.

بهترين راه معرفي مفاخر

جواد آرين‌منش نايب رئيس اول كميسيون فرهنگي مجلس نيز ساخت اين گونه آثار را بهترين راه معرفي بزرگان و فرهيختگان اين كشور مي‌داند. او البته به نكات ديگري هم اشاره مي‌كند: هر سريالي كه با هدف معرفي مفاخر ملي و مذهبي ساخته مي‌شود بايد بتواند علاوه بر محتوا، داراي جاذبه هم باشد تا مخاطب آن را پيگيري كند.

او مي‌افزايد: آنچه من از بينندگان مختلف سوال كرده‌ام اين است كه سريال‌هاي امسال نسبت به سال‌هاي گذشته به لحاظ محتوا بهتر اما به لحاظ جاذبه كمتر بوده‌اند. با اين وجود سريال نردبام آسمان بخوبي توانست به لحاظ پيام و جاذبه با مخاطب ارتباط برقرار كند.

وي در ادامه با اشاره به ضرورت ساخت چنين آثاري مي‌گويد: اگر ما بتوانيم زندگي مفاخري كه در جامعه ناشناخته‌اند را در قالب سريال و فيلم معرفي كنيم مي‌تواند باعث شود كه ما با گوشه‌اي از داشته‌هاي خودمان آشنا شويم و خود اين تهاجم فرهنگي كه فريفته شدن جوانان ما با جاذبه‌هاي بيگانه است، به اين خاطر است كه ما از داشته‌هايمان غافل بوده‌ايم. اگر ما بتوانيم اثري بسازيم كه داشته‌هايمان را بخوبي معرفي كند، موفق بوده‌ايم.

اسفنديار اختياري، نماينده زرتشتيان، هم معرفي نوابغ و مشاهير علوم مختلف را در صدا و سيما قدمي بزرگ در معرفي اين افراد به كشور دانسته و مي‌گويد: حركتي را كه صداوسيما در رابطه با معرفي مشاهير كشور انجام داده است در معرفي اين افراد به جامعه و جوانان بسيار مهم و موثر است چرا كه نشان‌دهند پشتكار و موفقيت اين افراد در رسيدن به اهدافشان است.

او الگوسازي و نياز به الگو در زندگي را براي تمام اقشار جامعه ضروري مي‌داند و مي‌گويد: زندگي اين افراد كمابيش مي‌تواند الگوي علمي دانشمندان جوان ما باشد.

عليرضا دهقان، نماينده ايذه و باغملك نيز حداقل تاثير ساخت اين‌گونه مجموعه‌ها را معرفي دانشمندان ايراني به جوانان مي‌داند و مي‌گويد: فرزندان ما بايد خودشان را باور داشته باشند تا كمتر جلب فرهنگ‌هاي بيگانه شوند.

عضو كميسيون فرهنگي مجلس شوراي اسلامي در ادامه مي‌گويد: ما اغلب قدر داشته‌هايمان را نمي‌دانيم و زماني به فكر مي‌افتيم كه ديگران آنها را غصب و به نام خود ثبت نموده‌اند.

دهقان تبليغات اين‌گونه سريال‌ها را در جذب مخاطب مهم عنوان مي‌كند و مي‌گويد: حيف است مجموعه‌اي به اين مهمي با تبليغات كم از چشم مخاطبان اصلي كه دانشمندان و جوانان هستند، دور بماند.

سيد رمضان شجاعي كياسري، نماينده ساري هم ساخت اين‌گونه مجموعه‌ها را منابع و ماخذي براي تحقيقات علمي مي‌داند و مي‌گويد: در اين سريال ما مي‌بينيم يك دانشمند در كنار دانسته‌هاي علمي بالايي كه دارد داراي صفات عاليه اخلاقي و توانمندي‌هاي ديگر نيز هست.

وي با اشاره به همكاري‌هاي غياث‌الدين جمشيد كاشاني در حل و فصل مسائل سياسي چنين مي‌افزايد: در مباحث كلان اين مجموعه نشان مي‌دهد كه دانشمندان همواره زندگي چندبعدي داشته‌اند و علم، ايمان، ‌سياست، اخلاق و... آنها در كنار هم بوده و تفكيك شده نيست.

عضو كميسيون فرهنگي مجلس شوراي اسلامي چنين ادامه مي‌دهد: دانشمندان ما نيز بايد غياث‌الدين جمشيد كاشاني و نظاير آنها را الگو قرار داده و افكارشان را چندبعدي پرورش بدهند.

اسدالله عباسي، رئيس فراكسيون گردشگري نيز عدم ساخت برنامه‌هاي مناسب و واقعي از شخصيت‌هاي علمي و فرهنگي كشور را موجب جذب جوانان به افسانه‌اي غيرواقعي و بيگانه مانند جومونگ مي‌داند و مي‌گويد: كشور شخصيت‌هاي بي‌شماري دارد كه ساخت فيلم و سريال از زندگي‌شان مي‌تواند هم جوانان ما را با شخصيت و زندگيشان آشنا كند و هم از جذب آنها به افسانه‌ها و داستان‌هاي غيرواقعي بيگانه جلوگيري كند.

نماينده رودسر و املش پرداختن به زندگي بزرگان علمي، فرهنگي، مذهبي و... را موجب دلگرمي جوانان خواند و اظهار كرد: پرداختن به مسائل فرهنگي و تاريخ كشور و معرفي شخصيت‌هاي برجسته علوم مختلف جوانان را به كارهاي علمي دلگرم كرده و موجب احساس غرور در آنها مي‌شود.

وي با اشاره به انتخاب سال‌جاري به نام سال نجوم خاطرنشان ساخت: تداوم و استمرار اين‌گونه اقدامات مي‌تواند نه‌تنها در داخل بلكه در خارج از كشور هم بازارهاي خوبي را ايجاد كرده و گردشگران را براي آمدن به ايران ترغيب كند.

نردبام آسمان موفق بود

اكبر خواجويي كه سريال پرمخاطب پدرسالار را كارگرداني كرده است نردبام آسمان را يك اثر موفق مي‌‌داند و مي‌گويد: در مجموع اين اثر كار موفقي شده است اگرچه نتوانستم همه قسمت‌ها را ببينم اما همان قسمت‌هايي را كه ديدم به نظرم خوب بود.

البته اين كارگردان كهنه‌كار به نكاتي هم اشاره مي‌كند: نردبام آسمان يك اثر ديدني است. بخصوص طراحي صحنه و لباس كه خيلي چشمگير و خوب است. البته انتخاب بازيگرها بعضا خوب بود ولي بعضي‌وقت‌ها خيلي جا نيفتاده است. گاهي صداها بر بازي حاكم شده است. مثلا همين بازيگر نقش غياث‌الدين، ممكن است صداي خوبي داشته باشد اما اين صداها گاهي از نقش بيرون مي‌زند.

حسن فتحي كارگردان نام‌آشناي سينما و تلويزيون و خالق آثاري چون شب دهم، مدار صفر درجه و ميوه ممنوعه نيز مي‌گويد: كار در كل كار خوبي است. هم به لحاظ فني و هم كارگرداني و هم تدوين خوب است. اتفاق خوبي هم در اين مجموعه افتاد كه بسيار خوشحال شدم. ما حدود 8 سال پيش كاري را شروع كرديم در سيمافيلم با نام «روشن‌تر از خاموشي» كه درباره ملاصدرا بود. در آنجا براي اولين بار نثر سنگين و فاخر را شكستم و از كتابت درآوردم. گفتار معمولي و كوچه بازار را جايگزين كردم. او مي‌افزايد: خوشحال شدم كه بعد از 8 سال دوباره يك نفر از اين تمهيدي كه ما آن موقع انديشيده بوديم، استفاده كرد به طوري كه همان روش را به كار گرفتند و از نثر فاخر و كتابت فاصله گرفتند و سعي كردند به محاوره نزديك كنند. به نظر من اين كار دستي است. هر چند زمان ما به هر دليلي ديگر اين كار را دنبال نكردند اما اتفاق افتادن آن بعد از 8 سال براي من خوشايند است. اين روش بايد در كارهاي تاريخي نهادينه شود.

آرش معيريان كارگردان سينما و تلويزيون نيز درباره «نردبام آسمان» مي‌گويد: چون سفر بودم نتوانستم همه قسمت‌ها را ببينم اما آنچه ديدم به نظرم كار خوبي آمد. خوش‌ساخت است و در همه قسمت‌ها خوب كار شده است.

سيروس حسن‌پور كارگردان سينما و تلويزيون هم در مورد گويش آدم‌ها در «نردبام آسمان» مي‌گويد: در مورد گويش آدم‌ها هم به نظر ابتكار خوبي بود براي اين كه درك گويش آن زمان به هر حال براي ما سخت است و در زبان بازيگر تبديل به ادا مي‌شود. در مورد انتخاب بازيگرها هم به نظر خوب عمل كرده. اين اثر بيشتر از هر چيز تصاوير و نورپردازي حساب شده داشت.

اين در حالي است كه سيمافيلم خبر داد خلاصه قسمت‌هاي اول تا آخر اين سريال از امشب ساعت 30/22 روي آنتن شبكه يك مي‌رود. به گفته محسن علي‌اكبري خلاصه اين سريال از چهارشنبه تا عيد فطر هر شب پخش خواهد شد.